Dollar moliyalashtirishidagi tanglik va markaziy bank svop liniyalari
Valyutada moliyalashtirish ehtiyojini valyuta yo‘nalishi haqidagi qarashdan ajrating.
Moliyalashtirish talabi — majburiyat
Tashkilotga dollar uni arzon deb bilgani uchun emas, to‘lov muddati yaqinlashgani uchun kerak bo‘lishi mumkin. Uning aktivlari uzoq muddatli, tez sotish qiyin yoki boshqa valyutada bo‘lishi mumkin. Qayta moliyalashtirish ishonchsizlashsa, pulni vaqtida olish eng past stavkadan muhimroq bo‘lib qoladi. Moliyalashtirish talabini avvalo to‘lov majburiyatlari va ularning sanalaridan kelib chiqib tahlil qiling.
Bu bozor likvidligi va moliyalashtirish likvidligi o‘rtasidagi farqni yaratadi. Valyuta juftligi tez-tez savdo qilinayotgan bo‘lsa ham, muayyan qarz oluvchi maqbul shartlarda muddatli moliyalashtirish olishga qiynalishi mumkin. Aksincha, to‘lovga qodir muassasa qisqa muddatli nomuvofiqlikka duch kelishi mumkin. To‘lov qobiliyati, ta’minot sifati, muddat va valyuta turi tahlilda bitta «stress» yorlig‘i emas, alohida bandlar bo‘lishi kerak.
Muddatlarni o‘zgartirish qayta moliyalashtirish xavfini yaratadi
Bir yillik aktiv uchun dollarni bir oyga qarz olish takroriy qayta moliyalashtirish ehtiyojini qoldiradi. Qulay dastlabki moliyalashtirish kotirovkasi inqirozdagi keyingi uzaytirish haqida kam narsa aytadi. Ko‘p muassasa bir qisqa muddatli kanalga tayansa, moliyalashtirishni bir vaqtda yangilash urinishlari spredlarni oshirib, vositachilar balansiga bosim qilishi mumkin.
Mashq balansida butun yilni sof hisoblash o‘rniga har bir to‘lov sanasini aniqlang. Yil oxiridagi musbat aktiv qiymati pulga aylantirilmasa, ertangi majburiyatni to‘lay olmaydi. Ta’minot chegirmalari va ehtimoliy marja talablarini kiriting. Iqtisodiy qiymat va darhol mavjud pul farqi moliyalashtirish stressi nega uzoq muddatli baholashda jozibasiz ko‘ringan bitimlarga majbur qilishini tushuntiradi.
10 million dollarlik garovga 5 % chegirma qo‘llansa, 9.5 million qarz olish mumkin. Chegirma 15 % bo‘lsa, bozor qiymati o‘zgarmasa ham imkoniyat 8.5 millionga tushadi. Qiymat ham 9 millionga tushsa, 7.65 million qoladi. Aktiv hali sotilmasidan moliyalashtirish yetishmovchiligi paydo bo‘lishi mumkin.
Markaziy bank svop liniyasi nima qiladi
Markaziy bank likvidlik svopi — markaziy banklar o‘rtasidagi kelishuv bo‘lib, oddiy treyderning uzaytiriladigan foreks haqidan farq qiladi. Federal rezervning dollar likvidligi tartibida dollar xorijiy markaziy bank bilan almashtiriladi va shartnomaga ko‘ra asosiy summa almashuvi bir xil kursda teskari bajariladi. Xorijiy markaziy bank dollarlarni tegishli shartlar asosida o‘z operatsiyalari orqali tarqatadi.
Bu tuzilma dollar moliyalashtirishiga kirishni qo‘llashi mumkin, ammo barcha ishtirokchiga cheksiz dollar bermaydi. Muvofiqlik, ta’minot, narxlash, muddat va mahalliy operatsiyalar muhim. Svop liniyasi xavfli aktivlarni sotib olish ko‘rsatmasi yoki xususiy kredit zararlari yo‘qolishi kafolati emas. U moliyaviy tizimning har qanday zaifligini emas, muayyan moliyalashtirish kanalini hal qiladi.
Federal rezervning dollar likvidligi svopidagi qarshi tomoni xorijiy markaziy bankdir. Dollarni mahalliy tashkilotlarga qayta qarzga berganda ularning kredit xavfini o‘sha markaziy bank oladi. Asosiy summalarning dastlabki kursda qaytarilishi bepul mablag‘ yoki barcha xavflarning tugashi emas. Bu vaqtinchalik likvidlik beradi, qarzni kechirmaydi.
Bir nechta ko‘rsatkichni kuzating
Bitta kurs harakati dollar moliyalashtirish tangligini aniqlay olmaydi. Valyutalararo moliyalashtirish o‘lchovlari, qisqa muddatli moliyalashtirish spredlari, bozor chuqurligi va rasmiy operatsiyalardan foydalanish kabi mos dalillarni tekshiring. Har birining talqin cheklovi bor. Yuqori foydalanish bosim, zaxira yordamga muvaffaqiyatli kirish yoki ikkalasini; past foydalanish tinchlik yoxud istaksizlik va muvofiqlik cheklovlarini anglatishi mumkin.
Hisobot kechikishini yodda tuting. Haftalik rasmiy balans e’loni va kun ichidagi svop kotirovkasi turli vaqt aniqligini tasvirlaydi. Ularni ko‘z bilan tekislab, aniq sababiyat chiqarmang. E’lon sanasi va tegishli davrni alohida hujjatlashtiring. Mexanizm ishlatilishidan oldin e’lon qilinsa, narx keyin olingan miqdorga emas, sug‘urta imkoniyati mavjudligiga javob berishi mumkin.
Mexanizmni stress-sinovga aylantiring
O‘quv moliyalashtirish stress-sinovi valyuta siljishi, kengroq moliyalashtirish spredi va qisqaroq mavjud muddatni birlashtiradi. U ta’minot qadrsizlanadimi, deb ham so‘raydi. Bu omillar bir-birini kuchaytirishi mumkin: qayta moliyalashtirish qimmatlashayotgan ayni paytda noqulay narxlar marja talabini oshiradi. Faqat yakuniy spot konvertatsiyani modellashtirish likvidatsiyaga majbur qiluvchi yo‘lni e’tibordan chetda qoldiradi.
Xulosa inqirozni bashorat qilish emas, pul ehtiyoji va hal qilinmagan farazlarni aniqlashi kerak. Foydali tadqiqot qaydi qaysi majburiyat talab yaratishi, qachon to‘lanishi, qaysi moliyalashtirish kanali ishlamay qolishi va qanday muqobil borligini tushuntiradi. Valyutaning o‘zi deyarli siljimasa ham bu tizim foydali, chunki moliyalashtirish muammosi narx bilan birga kirish imkoniyati va vaqtga ham tegishli.
Operatsion tekshiruv ro‘yxati kelishilgan muqobil moliyalashtirish manbasini aktivlarni sotish mumkin degan taxmindan ajratishi kerak. Har muqobilning hisob-kitob sanasi va ehtimoliy garov chegirmasini ko‘rsating. To‘lov muddatidan keyin keladigan resurs, ikkalasi yakuniy balansni yaxshilasa ham, oldindan mavjud pulga teng emas.