Narx ko‘rinadi. Qiymat esa — taxminiy baho.
Baholash jadvalini yolg‘on va’daga aylantirish o‘rniga taxminlarni ochish uchun multiplikatorlar va ssenariylardan foydalaning.
Aksiya narxining pastligi baholashning pastligini anglatmaydi
$5 lik aksiya o‘z-o‘zidan $200 lik aksiyadan arzonroq emas. Muomaladagi aksiyalar soni muhim. Bir milliard dona $5 lik aksiyasi bor shartli kompaniyaning aksiyadorlik bozor qiymati $5 milliard. O‘n million dona $200 lik aksiyasi bor kompaniyaniki $2 milliard. Aksiya narxining o‘zi egalik ulushi yoki uni qo‘llab-quvvatlovchi foyda hajmi haqida kam narsa aytadi.
Baholash biznes nimalar bera olishini investor shu huquq uchun nima to‘lashi bilan solishtiradi. Kelajak foyda, pul oqimlari va moliyalashtirish ehtiyojlari noaniq bo‘lgani uchun qiymat kuzatiladigan fakt emas, bahodir. Ikki tahlilchi bir xil tarixiy hisoblarni ishlatib, o‘sish, raqobat va talab etiladigan daromad haqidagi farazlari turlicha bo‘lgani uchun boshqa xulosalarga kelishi mumkin.
Multiplikatorlar butun hikoyani ixchamlashtiradi
Narx-foyda nisbati aksiya narxini aksiya boshiga foydaga yoki teng ravishda aksiyalar bozor qiymatini tegishli foydaga bo‘ladi. E’lon qilingan tarixiy foydaga asoslangan multiplikator prognoz foydasiga asoslangandan farq qiladi. Manfiy yoki noodatiy past foyda nisbatni foydasiz qilishi mumkin. Bir martalik yutuq takroriy faoliyat yaxshilanmasa ham aksiyani arzon ko‘rsatishi mumkin.
Yuqori multiplikator kutilgan o‘sish, barqarorlikka ishonch, past deb qabul qilingan xavf yoki ortiqcha optimizmni aks ettirishi mumkin. Past multiplikator sekinroq o‘sish, moliyaviy tanglik, siklik yuqori foyda yoki e’tiborsizlikni bildirishi mumkin. Bu talqinlarning hech biri raqamdan avtomatik kelib chiqmaydi. Kommunal korxonani tez o‘suvchi dasturiy kompaniya bilan iqtisodiyotini hisobga olmay solishtirish aniq ko‘ringan, ammo zaif taqqoslash yaratadi.
Son tanlashdan oldin oraliq tuzing
Ssenariy jadvali noaniqlikni aniq ko‘rsatishi mumkin. Tushum o‘sishi, operatsion marja va aksiya sonini alohida o‘zgartiring. Qarz va foiz majburiyatlari aksiyadorlarga qoladigan qismga qanday ta’sir qilishini baholang. So‘ng joriy bozor koeffitsiyentini kelajak koeffitsiyenti qanday bo‘lishi kerakligining isboti deb ishlatmay, bir qator baholash taxminlarini tekshiring.
Diskontlangan pul oqimi yondashuvi faraziy diskont stavkasida kelajak puli bugun qancha turishini so‘raydi. Boshqa shartlar teng bo‘lsa, yuqoriroq stavka joriy qiymatni kamaytiradi. Uzoqdagi pul oqimlari ayniqsa sezgir. Jadval buni nafis hisoblasa ham, mo‘rt prognozlarni o‘z ichiga olishi mumkin. O‘sish va diskont stavkalariga sezgirlikni ko‘rsatish maqsad narxni ikki kasr xonasigacha berishdan ko‘proq ma’lumot beradi.
Da’voni rad etish imkonini saqlang
Baholash dalilini nima noto‘g‘ri chiqarishini yozing. Marjalar oshishiga bog‘liq g‘oya ularni qo‘llashi kutiladigan operatsion dalilni ko‘rsatishi kerak. Qarz kamayishiga bog‘liq g‘oya qaytarish puli manbasini tasvirlashi kerak. Har bir umidsiz natija vaqtinchalik deb oqlansa, model endi tekshiriladigan tizim sifatida ishlamaydi.
Baholash vaqtni tanlash vositasi emas. Bozor narxi yillar davomida bahodan uzoqda qolishi, bahoning o‘zi esa noto‘g‘ri bo‘lishi mumkin. Savdo xarajati, soliq va valyuta o‘zgarishi ham haqiqiy natijaga ta’sir qiladi. Bu dars noaniqlikni tushuntirish uchun tahliliy vositalardan foydalanadi; hech bir qimmatli qog‘ozni arzon imkoniyat deb atamaydi yoki alohida investor uchun maqbul narx belgilamaydi.
Biznes qiymatidan bir aksiyagacha boring
Ikki shartli kompaniyaning operatsion qiymati har birida 300 million dollar. Birinchisida 100 million qarz, 20 million ortiqcha pul va 10 million aksiya bor. Oddiy hisob aksiyadorlarga 220 million, ya’ni har aksiyaga 22 dollar qoldiradi. Ikkinchisida qarz yo‘q, ortiqcha pul 10 million va aksiyalar 20 million: kapital qiymati 310 million, har aksiyaga 15,50 dollar. Bu yerda aksiya boshiga pastroq qiymat faoliyat kamroq qimmatli ekanini bildirmaydi. Ta’riflar bir-biriga mos bo‘lsin. Operatsion qiymatga kiritilgan pulni yana qo‘shmang; kundalik ish uchun zarur pulni avtomatik ravishda egalariga berish mumkin deb hisoblamang. Imtiyozli talablar, nazorat qilinmaydigan ulushlar va boshqa majburiyatlar oddiy aksiyadorga qoladigan summani o‘zgartirishi mumkin. Hisoblash aniq huquqlarni tekshirish o‘rnini bosmaydi.
Narx biznesdan qanday natija talab qiladi?
Faraz qilaylik, kelajakdagi 60 dollarlik narxni 20 karra foyda multiplikatori bilan tushuntirmoqchimiz. Buning uchun aksiya boshiga 3 dollar foyda kerak. Hozirgi foyda 2 dollar bo‘lsa, 50 foizlik o‘sishni asoslash lozim. Multiplikator 15 bo‘lganda xuddi shu narx 4 dollar foyda talab qiladi. Bu bashorat emas, farazlarni tekshiriladigan shaklga keltirish usuli. Kerakli foydani sotuv miqdori, narx, marja, foiz xarajati va aksiyalar soni bilan bog‘lang. Hamma qism bir vaqtda yaxshilansa, umumiy iqtisodiy asosni izlang. Zarur kapital va vaqtni ham hisobga oling. Teskari hisob mashhur brend yoki jozibali hikoyani aniq faoliyat talabiga aylantiradi. Biroq uning o‘zi adolatli narxni belgilamaydi va talab qilingan natijaga erishish mumkinligini isbotlamaydi.